Op 20 mei 2026 kwamen partners uit de bouw, landbouw, onderwijs en gemeenten samen in Barneveld voor de eerste lunchbijeenkomst van Samen Biobased Bouwen Foodvalley. Wat staat er op het spel, wat werkt al, en wat is de volgende stap?
De opgave is groot
Regio Foodvalley moet richting 2040 zo’n 45.000 woningen realiseren. Tegelijk moeten we voldoen aan eisen voor CO₂, stikstof, water en biodiversiteit. Het probleem: met de huidige bouwpraktijk is die opgave niet uitvoerbaar. Niet op de lange termijn, en ook niet financieel. Het CO₂-plafond van anderhalve graad is al bereikt. Netcongestie, stikstof, klimaatadaptatie: ze komen allemaal samen op dezelfde plek.
Circulair en toekomstbestendig bouwen is geen ideologische keuze. Het is de enige manier waarop de opgave haalbaar blijft. Biobased materialen zijn daarin een belangrijk onderdeel: hernieuwbare grondstoffen uit de landbouw die bijdragen aan een circulaire bouwketen met een lage CO₂-footprint.
Wat toekomstbestendig bouwen betekent
Het gaat niet alleen om andere materialen. Het gaat om een ander systeem van bouwen en organiseren. Van land tot pand, van pand naar pand, van lineair naar circulair. Concreet betekent dat: woningen bouwen met biobased grondstoffen (stro, hennep, vlas, bermgras), bestaande woningvoorraad renoveren met circulaire en biobased isolatie, en een regionale keten opbouwen zodat grondstoffen, verwerking en toepassing op elkaar aansluiten.
Het doel van het programma Bouwmaterialen voor de Toekomst: in 2030 is toekomstbestendig bouwen de norm in Foodvalley. Dat bereiken we door lokale initiatieven op te schalen tot gangbare praktijk. Van lokaal naar normaal, zowel in de lunch als in de bouw.
Renovatie als vliegwiel
Een van de belangrijkste inzichten uit de bijeenkomst: renovatie biedt de meeste zekerheid op de korte termijn. Bij nieuwbouw hangt veel af van vergunningen, beleid en factoren buiten de markt. Bij renovatie heb je voor de komende vijf jaar zo’n 70% zekerheid over wat er aan komt. Daar kun je op handelen.
Vijfjarenrenovatiekalenders van woningcorporaties vormen een concreet aanknopingspunt: als je die afstemt op beschikbaarheid van circulaire en biobased materialen en regionale ketens, kun je schaalvoordelen creëren. Barneveld, Nijkerk en Veenendaal doen al dingen. Het overzicht van wat er aankomt, wie welke rol speelt en wat er nodig is, ontbreekt nog. Dat is precies waar de Marktmeester in kan voorzien.
Wat al werkt
De keten begint vorm te krijgen. Stro in daken loopt inmiddels goed, ook in de regio (onder meer in Stroe). Bermgras wordt toegepast in daken via Van Swaay en Isolcom. Marktmeester verzorgt de keten van land tot pand en CO₂-certificaten voor biobased bouw zijn verkrijgbaar via marktmeester.org. Naisolatie van binnenmateriaal is inmiddels goedkoper dan PIR. De businesscase voor circulair en toekomstbestendig bouwen klopt.
Landelijk zijn er inmiddels meer dan 100.000 biobased woningen opgeleverd. Het aandeel in Foodvalley kan en moet groeien. Daarvoor is samenwerking in de keten nodig, van boer tot bouwer, en van gemeente tot corporatie.
Ondersteuning voor ondernemers en gemeenten
Vanuit het Regiodeal-programma is concrete ondersteuning beschikbaar voor partijen die de stap naar toekomstbestendig bouwen willen zetten:
- Individuele gesprekken voor bedrijven die de volgende stap willen zetten.
- Kennisvouchers van €5.000 per stuk (totaal €200.000 beschikbaar, op basis van 50% cofinanciering).
- Investeringssubsidie voor pilotprojecten (tot €100.000 per project, totaal €800.000 beschikbaar).
- Challenge weeks waarbij studenten en leerlingen aan concrete circulaire vraagstukken werken.
- Kennistafels voor kennisdeling over biobased en circulaire toepassingen in kleine kring.
Gemeenten zijn nu aan zet. Ze maken keuzes in omgevingsvisies, convenanten en uitvragen, en SBB kan daarin ondersteunen. Neem contact op als je wil weten wat er voor jouw organisatie mogelijk is.